TIRUMALA – TIRUPATI AS A GLOBAL SPIRITUAL AND SERVICE HUB-AP CM CHARTS A ROADMAP FOR TWIN PILGRIM CENTRES DEVELOPMENT _ తిరుమలలో రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి మీడియా సమావేశం
SEAMLESS DARSHAN TO DEVOTEES TOP PRIORITY
CM HIGHLIGHTS SKYWALK, SMART PARKING
“VRUKSHA GOVINDAM” TO ENHANCE GREEN DRIVE
TIRUPATI TO BE MADE A PREMIUM WEDDING DESTINATION
TIRUMALA, 16 SEPTEMBER 2026: Reasserting that the top priority is to provide a seamless darshan to every single pilgrim visiting Tirumala, the Honourable CM of AP Sri N Chandrababu Naidu said, Tirumala and Tirupati will be turned into a world class Spiritual and Service destination in future by integrating devotion, seva and technology.
Addressing the media at Sudharma Conference Hall in Tirumala on Wednesday, the CM highlighted various development plans in his vision to make the twin pilgrim cities as role model to other temples in cleanliness, pilgrim care and standards.
Highlights:
Proposal for a skywalk from Tirupati Railway Station to Bus Stand; project to be taken up soon with Central support.
Plan to connect Tirupati to major highways and develop multi-storey parking on 50 acres.
₹230 crore allocated for basic amenities in employee housing colonies.
From darshan hub to global wedding and service destination
Brahmotsavams to reflect grandeur in both Tirumala and Tirupati, reinforcing their role in uniting devotees spiritually.
Tirupati to be developed as a premium wedding destination, leveraging the special sanctity of Tirumala marriages.
Focus on making Tirupati–Tirumala a service hub driven by Srivari darshan and associated economic activity.
All development activities to follow a net-zero concept; solar panels on all TTD buildings, plus solar, wind and battery storage projects.
Current power generation: 1 crore units; consumption: 10 crore units—scope for major scale-up.
Zero-waste model to make Tirumala an environmental benchmark.
Aim to maintain Tirumala as India’s cleanest, best-managed temple and elevate the 2,300-year-old shrine as the finest temple globally.
SV Annadanam Trust has a corpus of about ₹3,165 crore; steps to further enhance annaprasadam quality and reach.
Under Pranadanam Trust, medical services to be strengthened by linking SVIMS, BIRRD, Ruia, Children’s hospitals, and exploring tie-ups with non-profit specialty and cancer hospitals in Tirupati.
New cultural programmes and a dedicated cultural wing under Sri Vari seva.
Skill-development focus in TTD institutions, especially polytechnic colleges, to boost employment opportunities
“Vriksha Govindam” tree-plantation drive to expand green cover.
Plans to construct around 5,000 temples and renovate existing ones as needed.
All the 65 temples of TTD to be categorised (A, B, C) for targeted development.
Details of land assets, jewellery, gold, funds of Sri Venkateswara to be put online for transparency.
Proposals under consideration for Srivari temples in Mauritius, New Zealand and other parts of India.
Water to be brought to Somasila next year, then to Kandaleru–Balaji Sagar; Kalyani Dam water will also be diverted to Tirumala.
During acute drought in the past, a proposal to close the temple was discussed, but a pipeline from Kalyani Dam was laid in 100 days to secure water supply.
AP Endowments Minister Sri Anam Ramnarayan Reddy, TTD Chairman Sri BR Naidu, EO Sri Ravichandra, board members, Additional EO Sri Ch Venkaiah Chowdary, JEOs Dr Sharath, Sri Gopinath CVSO Sri Muralikrishna, SVBC Chairman Sri Sridhar Verma were present. Among the district officials Collector Dr Venkateswar, SP Sri Subbarayudu and others were also present.
ISSUED BY THE TTD CHIEF PUBLIC RELATIONS OFFICER
తిరుమలలో రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి మీడియా సమావేశం
తిరుమల, 2026 సెప్టెంబర్ 16: రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రివర్యులు శ్రీ నారా చంద్రబాబు నాయుడు తిరుమలలోని పద్మావతి అతిథి గృహంలో గల సుధర్మ సమావేశ మందిరంలో మీడియా ప్రతినిధులతో సమావేశం నిర్వహించారు. ఈ సమావేశంలో రాష్ట్ర మంత్రులు శ్రీ ఆనం రామనారాయణరెడ్డి, శ్రీ అనగాని సత్య ప్రసాద్, టీటీడీ చైర్మన్ శ్రీ బీ.ఆర్.నాయుడు, ఈవో శ్రీ ముద్దాడ రవిచంద్ర, జిల్లా కలెక్టర్ డాక్టర్ వేంకటేశ్వర్, టీటీడీ అదనపు ఈవో శ్రీ సి.హెచ్.వెంకయ్య చౌదరి, టిటిడి జేఈవోలు డా ఎ. శరత్, శ్రీ గోపీనాథ్ ,ఎస్పీ శ్రీ సుబ్బరాయుడు, సివిఎస్వో శ్రీ కే వి మురళీకృష్ణ ఇతర ప్రజా ప్రతినిధులు, టీటీడీ బోర్డు సభ్యులు, ఇతర అధికారులు పాల్గొన్నారు.
మీడియా సమావేశంలోని ముఖ్యాంశాలు
• తిరుపతి రైల్వే స్టేషన్ నుంచి బస్టాండ్ వరకూ లింక్ చేసేలా స్కైవాక్ ఏర్పాటు చేయాలన్న ప్రతిపాదన ఉంది
• త్వరలోనే కేంద్ర సహకారంతో ఈ ప్రాజెక్టు చేపడతాం.
• తిరుపతి లో ఇటీవల సేకరించిన 50 ఎకరాల్లో మల్టీస్టోరీడ్ పార్కింగ్ ఏర్పాటు చేయాలని భావిస్తున్నాం.
• ఉద్యోగులకు ఇంటి జాగాల కు సంబంధిచి. మౌలిక సదుపాయాలు కల్పనకు రూ.230 కోట్లు వ్యయం అవుతుంది.
• త్వరలోనే తిరుపతిని వివిధ హైవేలకు కనెక్టు చేసేలా కార్యాచరణ చేపడతాం
• తిరుపతి కేంద్రంగా పెద్ద ఎత్తున ఎకనామిక్ యాక్టివిటీ జరగాలి.
• శ్రీవారిని దర్శించుకోడానికి వచ్చే వారితో తిరుమల తిరుపతి సర్వీస్ హబ్గా మారుతుంది
• తిరుమలతో పాటు తిరుపతిలోనూ శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాలు వైభవం కనపడాలి.
• ఆధ్యాత్మికంగా ప్రజల్ని కలిపేందుకు ఈ ఉత్సవాలు అత్యంత కీలకం.
• తిరుమలలో జరిగే కల్యాణాలకు అత్యంత విశిష్టత ఉంటుంది.
• వెడ్డింగ్ డెస్టినేషన్గా తిరుపతిని మార్చాలన్నది మా ఆలోచన
• తిరుపతి, తిరుమల అంతా నెట్జీరో కాన్సెప్ట్ విధానంలోనే కార్యకలాపాలు నిర్వహించాలి
• సౌర, పవన విద్యుత్ తో పాటు బ్యాటరీ స్టోరేజి ద్వారా విద్యుత్ ఉత్పత్తి జరగాలి
• ప్రతీ టీటీడీ భవనంపైనా సౌరవిద్యుత్ ప్యానళ్లు ఏర్పాటు చేయాలని సూచిస్తున్నా
• ప్రస్తుతం కోటి యూనిట్లు ఉత్పత్తి చేస్తుంటే 10 కోట్ల యూనిట్లు టీటీడీ వినియోగిస్తోంది
• ఉత్పత్తి అయ్యే వ్యర్ధాలు సర్క్యులర్ ఎకానమీకి వెళ్లే విధంగా చర్యలు చేపట్టాలి
• పర్యావరణాన్ని కాపాడుకునేలా జీరో వేస్ట్ విధానం అమలు కావాలి. ఓ మోడల్ గా తిరుమల అభివృద్ధి కావాలి.
• దేశంలోని అన్ని దేవాలయాల కంటే తిరుమల తిరుపతి అత్యంత పరిశుభ్రంగా చక్కటి నిర్వహణలో ఉంది
• 2300 ఏళ్ల నుంచి ఉన్న ఈ దేవాలయం ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ దేవాలయంగా ఉండాలి
• అత్యంత సేవాభావంతో నిర్వహిస్తున్నాం కాబట్టే దేశవ్యాప్తంగా, ప్రపంచ వ్యాప్తంగా భక్తులు ఇక్కడికి వస్తున్నారు.
• టిటిడిలో ఎస్వీ అన్నదానం ట్రస్ట్ కు దాదాపు రూ.3,165 కోట్లు కార్పస్ ఫండ్ ఉంది. భవిష్యత్తులో అన్నప్రసాదాలు మరింత మెరుగ్గా అందించేలా చర్యలు
• అదేవిధంగా, ప్రాణదానం ట్రస్ట్ క్రింద రోగులకు మరింత నాణ్యమైన వైద్య సేవలు. స్విమ్స్, బర్డ్, రుయా, సెంట్రల్ హాస్పెటల్, కార్డియాలజీ ఆసుపత్రులను అనుసంధానం చేసే దిశగా అధికారులకు సూచించాం. వీటితో పాటు మానవ సేవయే మాధవ సేవ అన్నట్లు శ్రీవారి వైద్య సేవలను విరివిగా అందించేలా పటిష్ట చర్యలు చేపట్టాం. నాన్ ప్రాఫిట్ ఆర్గనైజేషన్ తో సమన్వయం చేసుకునేలా తిరుపతిలో అరవిందో, క్యాన్సర్ ఆసుపత్రులను అనుసంధానం చేసేలా చర్యలకు సూచించాం.
• అదేవిధంగా, శ్రీవారి సేవలో కల్చరల్ ప్రోగ్రాంలు, కల్చరల్ వింగ్ లను ఏర్పాటు చేయమన్నాం.
• టిటిడి విద్యాసంస్థల్లో ముఖ్యంగా పాలిటెక్నిక్ కళాశాలలో స్కిల్ డెవలప్మెంట్ ఏర్పాటు చేసి ఉపాధికి శిక్షణ
• వృక్ష గోవిందం కార్యక్రమంలో భాగంగా చెట్లు నాటే కార్యక్రమంను రూపొందించామన్నాం.
• తిరుపతిని ఆధ్యాత్మిక హబ్ గా మార్చేలా ప్రణాళికలు.
• దాదాపు 5 వేల ఆలయాలను నిర్మాణం, ఉన్న ఆలయాలకు అవసరమైన చోట పునర్ నిర్మాణం చేసేలా కార్యాచరణ రూపొందించాలని ఆదేశించాం.
• శిష్ట రక్షణ- దుష్ట శిక్షణ అనేది స్వామివారే చూసుకుంటారు.
•టిటిడి ఆధ్వర్యంలో ఉన్న 65 ఆలయాలను ఏ బీ సీ కేటగిరీలుగా విభజించి అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను వేగవంతం చేయమన్నాం. అదేవిధంగా,
శ్రీవారిఆస్తులు, ఆభరణాలు, బంగారం, నిధులు, భూములుఇలాఅన్నివివరాలుఆన్లైన్లో ఉంచేలా చర్యలకు ఆదేశం.
• మారిషస్, న్యూజిలాండ్ లాంటి దేశాల్లో శ్రీవారి ఆలయాలు నిర్మించాలని అడుగుతున్నారు. దీని గురించి కూడా ఆలోచన చేస్తున్నాం.
• దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల్లోనూ శ్రీవారి ఆలయాలు నిర్మించాలని కోరుతున్నారు
• వచ్చే ఏడాదికి సోమశిలకు, ఆపై కండలేరు బాలాజి సాగర్కు నీరు తీసుకొస్తాం. వచ్చే ఏడాదికి కల్యాణి డ్యామ్ కు కూడా నీటిని తరలిస్తాం
• ఓ మారు తీవ్ర వర్షాభావం కారణంగా దేవాలయం మూసివేయాలన్న ప్రతిపాదన వచ్చింది.
• కల్యాణి డ్యామ్ నుంచి పైపులైన్ను వంద రోజుల్లో వేసి తిరుమలకు నీరు తరలించాం.
టీటీడీ ముఖ్య ప్రజా సంబంధాల అధికారిచే జారీ చేయబడింది.